Przejdź do treści

Kiedy udać się z niemowlęciem do neurologa dziecięcego?

Kiedy udać się z niemowlęciem do neurologa dziecięcego?

Niemowlęta to grupa pacjentów, którą stosunkowo często spotykam w gabinecie lekarskim. Rozwój medycyny spowodował, że coraz częściej jesteśmy świadkami cudów, kiedy to dzieci przedwcześnie urodzone czy z wadami wrodzonymi przeżywają poród, a wielospecjalistyczna opieka pozwala na ich rozwój. Wcześniaki, dzieci z wadami układu nerwowego czy te urodzone z obciążeniami ciążowo-okołoporodowymi są przed wyjściem do domu kierowane do poradni neurologicznej przez neonatologów. Na szczęście znakomita większość noworodków rodzi się o czasie, bez dodatkowych obciążeń. Mimo to, nierzadko są pacjentami w gabinecie neurologa dziecięcego, do którego przychodzą z bardzo zaniepokojonymi rodzicami. Szczególnie obserwuje to u osób, które po raz pierwszy zostały rodzicami. Patrzą na dzieci znajomych czy rodziny i doszukują się nieprawidłowości u swoich pociech. Zamiast słuchać innych rodziców, skonsultuj się z pediatrą, który oceni czy Wasz niepokój jest uzasadniony, a niemowlę faktycznie przejawia zachowania, które mogą wskazywać na problem neurologiczny i wymagać konsultacji neurologa dziecięcego. Jakie symptomy powinny Was zaniepokoić? Co jest wskazaniem do obserwacji? Kiedy udać się z dzieckiem do specjalisty neurologii dziecięcej? Poniżej opiszę po krótce kilka wskazań do konsultacji neurologicznej u niemowląt.

Asymetria ułożenia

Asymetria ułożenia przejawia się układaniem głowy na jedną stronę, czy też asymetrycznym ustawieniem obręczy barkowej i biodrowej względem siebie. Niewielką asymetrię ułożenia utrzymującą się do 3 miesiąca życia traktujemy jako fizjologię. Powodem asymetrycznego układania się dziecka jest jego ułożenie z okresu płodowego pod koniec ciąży, kiedy to w brzuchu mamy jest coraz mniej miejsca. Ponadto noworodek nie potrafi utrzymać głowy prosto, w przedłużeniu tułowia, układa ją na jedną ze stron. W miarę dojrzewania układu nerwowego w kolejnych 3 miesiącach życia, głowa dziecka układa się w linii środkowej, w przedłużeniu ciała, odległość uszu od barków wyrównuje się, obręcz biodrowa i barkowa ustawiają się z względem siebie równolegle. W jakich sytuacjach udać się neurologa? Jeśli asymetria utrzymuje się dłużej lub jest znaczna:

  • – dziecko ma problem z obróceniem główki na drugą stronę
  • – pojawia się asymetria czaszki i twarzy
  • – dziecko ma trudności z utrzymaniem pozycji na brzuszku, a patrząc na niego z „góry”, widzisz, że układa się w literę „C”
  • – dziecko obraca się tylko w jednym kierunku, wkłada do buzi jedną rączkę lub stópkę.
  • – około 3 miesiąca życia nie utrzymuje główki w linii środkowej ciała

Problemy z fiksacją wzroku i wodzeniem za zabawką

Nierzadko spotykam się w gabinecie z rodzicami, którzy przychodzą zaniepokojeni na wizytę, ponieważ noworodek nie patrzy na nich czy też nie śledzi zabawki. Drodzy rodzice, spokojnie. W momencie narodzin układ wzrokowy jest jeszcze niedojrzały, noworodek nie widzi nas wyraźnie, ostrość wzroku dziecka dojrzewa w pierwszym roku życia. Skupianie wzroku i wodzenie wzrokiem (np. za zabawką) to umiejętność, która rozwija się do ok 4mż. Jeśli obserwujecie problemy z fiksacją i wodzeniem za zabawką, przede wszystkim udajcie się na konsultację okulistyczną, który wykluczy m.in. wadę wzroku lub zaćmę. Po wykluczeniu problemów okulistycznych, należy wybrać się do lekarza specjalizującego się w neurologii dziecięcej, który wykluczy choroby neurologiczne.

Opóźnienie, zatrzymanie rozwoju psychoruchowego lub regres nabytych umiejętności

Pierwszy rok życia dziecka to intensywny czas jego rozwoju. Osiąga ono tzw. kamienie milowe czyli istotne umiejętności, zdobywane przez rozwijające się dziecko. Dotyczą one zarówno rozwoju ruchowego, społecznego, emocjonalnego i poznawczego. U zdrowego dziecka pojawiają się w określonej kolejności i przedziale czasowym. Każde dziecko rozwija się w różnym tempie, zależy to od potencjału dziecka jak i od codziennej stymulacji i wpływu otoczenia. Jeśli dziecko nie osiąga kolejnych kamieni milowych lub osiąga je z opóźnieniem należy zwrócić się o poradę do neurologa dziecięcego, który ustali czy problem tkwi w nieprawidłowym napięciu mięśniowym, nieprawidłowej stymulacji dziecka, zleci odpowiednie badania i rehabilitację. Sytuacją, która najbardziej niepokoi neurologów u dzieci to regres nabytych przez dziecko umiejętności. Jest to sytuacja kiedy dziecko potrafiło obrócić się z pleców na brzuch i odwrotnie, potrafiło siadać, raczkować, wstawać i przestało to robić.

Nieprawidłowy obwód główki

Ważnym elementem oceniającym rozwój dziecka, obok pomiarów masy ciała i wzrostu, jest badanie obwodu głowy. Wszystkie pomiary nanosimy na tzw siatki centylowe i wówczas oceniamy, w którym „kanale centylowym” rozwija się dziecko. Niewielkie wahania uzyskiwanych pomiarów obwodu głowy, zwykle nie są powodem do niepokoju, powinny jednak wzbudzić czujność lekarza. Obwód głowy dziecka zawsze powinniśmy porównywać do pomiaru urodzeniowego i ocenić czy tempo przyrostu obwodu głowy jest prawidłowe. Największe tempo przyrostu obserwujemy w ciągu pierwszy trzech miesięcy życia niemowlęcia, wówczas głowa przyrasta o około 2cm na miesiąc, w kolejnych miesiącach przyrost wynosi około 1cm na miesiąc, a po ukończeniu pierwszego roku życia, tempo przyrostu obwodu spada. Zarówno zbyt duży obwód głowy (>97pc), zbyt mały obwód głowy (<3pc), czy też nieprawidłowe tempo przyrostu obwodu są wskazaniem do konsultacji lekarskiej. Mogą być objawem wodogłowia, chorób genetycznych, metabolicznych, przedwczesnego zarastania szwów czaszkowych, wad mózgowia.

Zaburzenia napięcia mięśniowego

Zarówno wzmożone jak i obniżone napięcie mięśniowe jest nieprawidłowością, którą warto skonsultować z lekarzem. Osłabione napięcie mięśniowe sprawia, że dziecko jest wiotkie i „leje się przez ręce”.Wzmożone napięcie mięśniowe z kolei objawia się przyjmowaniem przez dziecko nienaturalnych pozycji i nadmiernym napięciem ciała. Jeśli problemy z napięciem są nasilone lub też towarzyszy im uboga aktywność kończyn może to przyczyniać się do trudności w osiąganiu kolejnych kamieni milowych rozwoju ruchowego, np. siadania czy wstawania, trudności ze ssaniem, może być też objawem chorób metabolicznych, mózgowego porażenia dziecięcego lub chorób mięśni. Wczesne wykrycie zaburzeń napięcia, ustalenie ich przyczyny i szybkie wdrożenie rehabilitacji, pozwala często na prawidłowy rozwój dziecka.

Incydenty napadowe

Często w gabinecie spotykam się z niemowlętami, u których rodzice obserwują drżenie, napinanie kończyn, drżenie bródki, czy też nienaturalne zachowania dzieci. Drodzy rodzice przed wizytą u neurologa warto nagrać incydenty czy zachowania, które Was niepokoją. W przypadku drżenia lub „zapatrywania się dziecka warto zweryfikować czy możecie to przerwać. Czy drżenie kończyny ustępuje, kiedy chwycicie ją swoją dłonią lub czy „zapatrzone”’ dziecko reaguje na Wasz głos czy bodziec wzrokowy lub dotykowy. Warto spisywać incydenty, żeby ustalić ich częstotliwość i okoliczności ich pojawienia – np. infekcja, płacz, radość, sen.

Pamiętajcie proszę, że na wizytę u neurologa dziecięcego ważne jest odpowiednie przygotowanie i dostarczenie specjaliście
wszystkich niezbędnych dla niego informacji, dlatego też na wizytę należy zabrać:

  • – kartę prowadzenia ciąży, ewentualne karty wypisowe z pobytu w szpitalu w trakcie ciąży,
  • – kartę wypisową z oddziału położniczego po porodzie,
  • – książeczkę zdrowia dziecka i dokumentację po ewentualnych wizytach u innych lekarzy,
  • – wyniki wykonanych dotychczas badań u dziecka

Kochani Rodzice, rzeczą naturalną i oczywistą jest troska o Wasze potomstwo – chcemy by nasze dzieci rozwijały się prawidłowo. Pamiętajcie proszę, że Wasze pociechy rozwijają się w różnym tempie, a porównania ich do innych dzieci nie mają sensu. Jeśli macie wątpliwości lub zauważacie powyższe objawy u swojego dziecka i chcecie skonsultować swoje obawy ze specjalistą neurologii dziecięcej – zapraszam na konsultacje do gabinetu w Gdańsku lub Rumi.